Έχεις τη δουλειά που κάποτε ήθελες.
Στάθηκες στα πόδια σου σε μια άλλη χώρα, έφτιαξες μια καθημερινότητα, ξεπέρασες βουνά από δυσκολίες. Μπορεί να έφτιαξες και μια σχέση, μια οικογένεια, έναν κύκλο ανθρώπων γύρω σου. Αν σε ρωτήσει κάποιος πώς είσαι, έχεις να του πεις τόσα πολλά καλά.
Κι όμως, το βράδυ που μένεις μόνος με τον εαυτό σου, κάτι δεν κολλάει. Δεν είσαι τόσο χαρούμενος όσο περίμενες. Νιώθεις ένα κενό που δεν εξηγείται, μια κούραση που δεν φεύγει με τον ύπνο, μια μοναξιά ακόμα κι όταν έχεις κόσμο γύρω σου. Και μαζί σκάει η σκέψη: «Μα καλά, γιατί νιώθω έτσι, αφού όλα πάνε καλά;»
«Δεν έχω λόγο να μην είμαι καλά»
Αυτό το «δεν έχω λόγο να μην είμαι καλά» είναι από τα πιο βαριά πράγματα. Γιατί όταν υπάρχει ένα πρόβλημα, το συναίσθημα έχει μια λογική. Όταν όμως έχεις δουλειά, σπίτι, ασφάλεια και ανθρώπους που σ’ αγαπούν, νιώθεις ότι δεν δικαιούσαι να μην είσαι καλά.
Κοιτάζεις γύρω σου, θυμάσαι πόσο πάλεψες για να φτάσεις εδώ και, αντί να ηρεμείς, μπερδεύεσαι ακόμα περισσότερο.
«Αφού τα κατάφερα, τι άλλο μου λείπει;»
Η αλήθεια είναι πως αυτό που συμβαίνει μέσα μας δεν ακολουθεί πάντα όσα έχουμε καταφέρει εξωτερικά.
Όταν περνάς χρόνια προσπαθώντας να τα καταφέρεις
Όταν περνάς χρόνια προσπαθώντας να επιβιώσεις και να τα καταφέρεις σε μια ξένη χώρα, συχνά δεν έχεις χρόνο να αναρωτηθείς πώς αισθάνεσαι.
Πρέπει να βρεις δουλειά, να μάθεις τη γλώσσα, να χτίσεις μια ζωή από το τίποτα, να αποδείξεις στον εαυτό σου ότι μπορείς. Και τα καταφέρνεις.
Σιγά σιγά, η τεράστια προσπάθεια γίνεται ρουτίνα. Μόλις όμως ηρεμήσει λίγο η ένταση, αρχίζεις να ακούς πράγματα μέσα σου που πριν δεν είχες τον χώρο να ακούσεις.
Όχι γιατί χάλασε κάτι ξαφνικά, αλλά επειδή μέχρι τώρα έτρεχες.
Όταν η ζωή που ήθελες δεν σε κάνει να νιώθεις όπως περίμενες
Πολλές φορές συνδέουμε έναν στόχο με μια μελλοντική ευτυχία.
«Όταν βρω αυτή τη δουλειά, θα ηρεμήσω.»
«Όταν φύγω, θα νιώσω ελεύθερος.»
«Όταν στρώσω τη ζωή μου, δεν θα αγχώνομαι.»
Και ναι, οι στόχοι αυτοί μετρούν. Αλλά δεν μπορούν να απαντήσουν σε κάθε εσωτερική σου ανάγκη.
Μπορεί να είσαι βαθιά ευγνώμων για τη ζωή σου και ταυτόχρονα να υπάρχει κάτι μέσα σου που ζητάει προσοχή.
Το ένα δεν ακυρώνει το άλλο.
«Μήπως μου λείπει η Ελλάδα;»
Ίσως. Αλλά όχι απαραίτητα.
Όταν ζεις στο εξωτερικό και δεν νιώθεις καλά, είναι πολύ εύκολο να τα αποδώσεις όλα στη χώρα: «Εδώ φταίει. Αν γύριζα, θα ήμουν καλύτερα».
Σίγουρα η απόσταση, η γλώσσα και η μοναξιά μπορεί να βαραίνουν. Όμως δεν εξηγούνται πάντα όλα από τη μετανάστευση.
Πριν αποφασίσεις ότι φταίει το «εδώ», αξίζει να δεις τι ακριβώς σε πονάει.
Σου λείπουν οι άνθρωποί σου; Η οικειότητα; Ο παλιός σου εαυτός; Ή μήπως κάτι που δυσκολεύεσαι να βρεις και εδώ και εκεί;
Δεν ξεκινάς από το μηδέν όταν φεύγεις
Η αλήθεια είναι ότι δεν ξεκινάς από το μηδέν όταν φεύγεις.
Παίρνεις μαζί σου ολόκληρη την ιστορία σου. Τον τρόπο που έχεις μάθει να σχετίζεσαι, τις απαιτήσεις που έχεις από τον εαυτό σου, τους φόβους σου, την ανάγκη σου για αποδοχή.
Μπορεί να αλλάξεις χώρα και να συνεχίζεις να δυσκολεύεσαι να ζητήσεις βοήθεια. Να πιάσεις τη δουλειά των ονείρων σου και να νιώθεις ότι πρέπει συνέχεια να αποδεικνύεις ποιος είσαι. Να έχεις σχέση και να φοβάσαι μήπως μείνεις μόνος.
Κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι το ερώτημα δεν είναι μόνο «τι δεν πάει καλά στη ζωή μου;», αλλά: «Τι είναι αυτό που επαναλαμβάνεται;»
Το βάρος του «θα έπρεπε να είμαι ευτυχισμένος»
Το «θα έπρεπε να είμαι ευτυχισμένος» μπορεί να γίνει πολύ βαρύ.
Θα έπρεπε, γιατί έχεις δουλειά. Γιατί έχεις ευκαιρίες. Γιατί το πάλεψες.
Όμως όταν πιέζεις τον εαυτό σου να νιώσει κάτι άλλο από αυτό που νιώθει, μπορεί τελικά να προσθέτεις ενοχή πάνω στη δυσκολία.
Αν σταματούσες για λίγο να σκέφτεσαι πώς «θα έπρεπε» να είσαι, τι θα έλεγες ότι σου συμβαίνει πραγματικά;
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από το «δεν είμαι καλά»;
Πίσω από το «δεν είμαι καλά» μπορεί να υπάρχει η μοναξιά, μια σχέση που σε δυσκολεύει, η μόνιμη πίεση της απόδοσης, φόβοι απόρριψης ή απλώς η αίσθηση ότι πέτυχες πράγματα που τελικά δεν είσαι σίγουρος ότι ήθελες.
Γι’ αυτό αυτό το συναίσθημα δεν χρειάζεται ούτε να αγνοηθεί ούτε να πάρει μια βιαστική εξήγηση.
Χρειάζεται πρώτα να ακουστεί.
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις αμέσως όλη σου τη ζωή
Δεν χρειάζεται να τα γκρεμίσεις όλα αμέσως. Δεν χρειάζεται να αλλάξεις χώρα, δουλειά ή σχέση από τη μια μέρα στην άλλη.
Πριν κάνεις μια μεγάλη εξωτερική αλλαγή, αξίζει να καταλάβεις τι σου συμβαίνει μέσα σε αυτό που ήδη ζεις.
Γιατί αν δεν ξέρεις τι αναζητάς, υπάρχει πιθανότητα η επόμενη αλλαγή να σε φέρει αντιμέτωπο με τα ίδια ερωτήματα σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Εδώ μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία και, ειδικότερα, η Σχεσιακή Ψυχοδυναμική Προσέγγιση.
Δεν ξεκινάμε με την ιδέα ότι κάτι πρέπει οπωσδήποτε να «διορθώσουμε». Ξεκινάμε προσπαθώντας να καταλάβουμε τι σημαίνει για εσένα αυτό το «δεν είμαι καλά».
Πότε βγαίνει στην επιφάνεια; Σε ποιες στιγμές γίνεται πιο έντονο; Ποια ανάγκη σου μπορεί να έχεις μάθει να βάζεις στην άκρη; Τι από όσα αισθάνεσαι σήμερα μπορεί να συνδέεται με τον τρόπο που έχεις μάθει να σχετίζεσαι με τον εαυτό σου και τους άλλους;
Μπορεί να έχεις χτίσει μια ζωή που εξωτερικά μοιάζει να έχει όλα όσα κάποτε ήθελες και, παρ’ όλα αυτά, κάτι μέσα σου να θέλει απλώς να το ακούσεις.
Και το πρώτο βήμα δεν είναι να του πεις: «Δεν έχεις λόγο να νιώθεις έτσι».
Είναι να το ρωτήσεις: «Εσύ τώρα, τι προσπαθείς να μου πεις;»
Δήμητρα Κατσιέρη
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Σχεσιακή Ψυχοδυναμική Προσέγγιση
Παρέχω online ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία στα ελληνικά, με ιδιαίτερη εστίαση στις εμπειρίες και στις δυσκολίες που μπορεί να αναδύονται στη ζωή των Ελλήνων του εξωτερικού.
Πηγές & επιστημονική βιβλιογραφία
- Luhmann, M., Hofmann, W., Eid, M., & Lucas, R. E. (2012). Subjective well-being and adaptation to life events: A meta-analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 102(3), 592–615.
- Diener, E., Oishi, S., & Lucas, R. E. (2003). Personality, culture, and subjective well-being: Emotional and cognitive evaluations of life. Annual Review of Psychology, 54, 403–425.
- Choy, B., Arunachalam, K., Gupta, S., Taylor, M., & Lee, A. (2021). Systematic review: Acculturation strategies and their impact on the mental health of migrant populations. Public Health in Practice, 2, 100069.